به گزارش همشهری آنلاین برای اولین بار قرار است خدمات پرستاری و مراقبت در منزل قرار است به فهرست خدمات تحت پوشش بیمه اضافه شود؛ اتفاقی که می‌تواند علاوه بر کاهش هزینه‌های درمان برای خانواده‌ها، به کاهش ازدحام بیمارستان‌ها و ساماندهی بازار خدمات پرستاری در منزل کمک کند. هرچند جزئیات اجرایی این طرح هنوز به مراکز ارائه‌دهنده خدمات ابلاغ نشده اما فعالان این حوزه امیدوارند با اجرای آن، دسترسی بیماران به مراقبت‌های حرفه‌ای و استاندارد در خانه آسان‌تر شود.
خدمات مراقبت در منزل طیف گسترده‌ای از مراقبت‌های پزشکی، پرستاری، توانبخشی و حمایتی را شامل می‌شود؛ از تزریق دارو، تعویض پانسمان و کنترل علائم حیاتی گرفته تا مراقبت از سالمندان، کمک به حرکت بیماران و ارائه خدمات تخصصی به افرادی که به مراقبت‌های پیشرفته نیاز دارند. دریافت این خدمات در محیط آشنای خانه می‌تواند ادامه درمان را برای بیماران آسان‌تر کند و در عین حال، هزینه‌های بستری در مراکز درمانی را کاهش دهد.
رحمت‌الله معماری، رئیس انجمن صنفی خدمات پرستاری در منزل، درباره جزئیات پوشش بیمه‌ای این خدمات، هزینه‌های مراقبت از بیماران و چالش‌های فعالیت مراکز غیرمجاز به همشهری می‌گوید: جزئیات این طرح هنوز به ما اعلام نشده، اما یکی از اقدامات مهمی که وزارت بهداشت و شورای عالی بیمه باید انجام می‌دادند، همین پوشش بیمه‌ای خدمات مراقبت در منزل بود. این موضوع سال‌ها مسکوت مانده بود و اکنون به نظر می‌رسد اقدامات لازم برای تحقق آن انجام شده باشد.
او با اشاره به هزینه‌های بالای بستری در بیمارستان‌ها ادامه می‌دهد: هزینه بستری هر شب بیمار در بیمارستان دولتی، بسته به شرایط بیمار و خدمات دریافتی، می‌تواند به حدود ۱۰ تا ۲۰ میلیون تومان برسد. این رقم در بیمارستان‌های خصوصی ممکن است به ۶۰ تا ۷۰ میلیون تومان در شب برسد. در چنین شرایطی، اگر بیمار پس از دریافت خدمات ضروری بیمارستانی بتواند ادامه مراقبت و درمان را با تأیید پزشک در خانه انجام دهد و این خدمات نیز تحت پوشش بیمه باشد، هزینه‌های خانواده به میزان قابل توجهی کاهش پیدا می‌کند.
البته به گفته معماری، مراقبت در منزل فقط به نفع بیمار نیست، بلکه می‌تواند بخشی از فشار مالی واردشده به نظام سلامت و شرکت‌های بیمه را نیز کاهش دهد. بیمارانی که دیگر نیازی به بستری ندارند، اما همچنان به مراقبت‌های پرستاری نیازمندند، می‌توانند با استفاده از خدمات استاندارد در خانه، روند درمان را ادامه دهند.
کاهش ازدحام بیمارستان‌ها با مراقبت در منزل
افزایش هزینه‌های درمان در بخش خصوصی باعث شده بسیاری از بیماران برای دریافت خدمات به بیمارستان‌های دولتی مراجعه کنند؛ موضوعی که به گفته رئیس انجمن صنفی خدمات پرستاری در منزل، در کنار محدودیت ظرفیت بیمارستان‌ها، به افزایش صف انتظار و طولانی شدن زمان دسترسی به خدمات درمانی منجر می‌شود.
او معتقد است بیمه‌ای شدن خدمات مراقبت در منزل می‌تواند بخشی از این فشار را کاهش دهد و در توضیح بیشتر عنوان می‌کند: بیمار پس از دریافت خدمات اولیه، تشخیص بیماری یا انجام عمل جراحی در بیمارستان، در صورتی که شرایط بالینی اجازه دهد، می‌تواند ادامه مراقبت را در خانه انجام دهد. اگر این خدمات تحت پوشش بیمه قرار بگیرند، بیمار برای دریافت مراقبت‌های ضروری ناچار نیست مدت بیشتری در بیمارستان بستری بماند. این موضوع هم به کاهش هزینه‌های درمان کمک می‌کند و هم می‌تواند ظرفیت بیمارستان‌ها را برای پذیرش بیمارانی که واقعاً به بستری نیاز دارند، افزایش دهد.
مصوبه‌ای که سال‌ها در انتظار آن بودند
پوشش بیمه‌ای خدمات پرستاری در منزل از مطالبات قدیمی فعالان این حوزه بوده است و معماری در این باره می‌گوید: پیگیری این موضوع از سال‌ها قبل در دستور کار انجمن و دستگاه‌های مسئول قرار داشته، اما تاکنون به نتیجه عملی مورد انتظار نرسیده بود. وزارت بهداشت و شورای عالی بیمه نیز سال‌ها به دنبال تحت پوشش قرار گرفتن خدمات مراقبت در منزل بودند، اما در این زمینه اقدام مؤثری که به اجرای طرح منجر شود، انجام نشده بود.
او درباره این‌که هفته گذشته خدمات مراقبت در منزل در مصوبه شورایعالی بیمه سلامت تایید شده هم عنوان می‌کند: هنوز جزئیات مصوبه به ما ابلاغ نشده و ممکن است شرکت‌های بیمه درباره نحوه اجرای طرح و هزینه‌های آن نگرانی‌هایی داشته باشند، اما تعرفه‌های خدمات پرستاری و بسته‌های خدمتی از قبل مشخص شده‌اند. انجمن صنفی خدمات پرستاری در منزل هم آمادگی دارد بر اجرای صحیح این طرح نظارت کند. اگر خدمات در چارچوب تعرفه‌ها و بسته‌های مشخص ارائه شوند، می‌توان امیدوار بود که اجرای طرح علاوه بر کمک به بیماران، هزینه‌های بیمه‌ای را نیز کاهش دهد.
از مراقبت‌های اولیه تا خدمات تخصصی در خانه
مراقبت در منزل تنها به نگهداری از سالمندان محدود نمی‌شود و گروه‌های مختلفی از بیماران، از کودکان گرفته تا افراد مبتلا به بیماری‌های مزمن یا کسانی که پس از جراحی به مراقبت نیاز دارند، می‌توانند از این خدمات استفاده کنند. معماری با بیان این مطلب تاکید می‌کند: فعالیت مراکز پرستاری در منزل از شکل سنتی و غیررسمی آن فاصله گرفته و با ابلاغ آیین‌نامه تأسیس مراکز ارائه‌دهنده خدمات پرستاری در سال ۱۳۹۶، چارچوب مشخص‌تری پیدا کرده است. این مراکز موظف‌اند خدمات درمانی، خودمراقبتی، توانبخشی و حمایتی را در چارچوب ضوابط مربوط ارائه کنند.
به گفته او، خدمات مراقبت در منزل هم بسته به نیاز بیمار، سطوح مختلفی دارد. در سطح نخست، مراقبت‌های روزمره مانند کمک به نظافت شخصی، تعویض پوشک، جابه‌جایی و کمک به راه رفتن بیمار ارائه می‌شود. در سطح بعد، خدمات پرستاری پایه مانند کنترل علائم حیاتی، تزریقات و تعویض پانسمان قرار می‌گیرد. در بالاترین سطح نیز مراقبت‌های تخصصی‌تر، از جمله خدمات مورد نیاز برخی بیماران بدحال در شرایط ویژه، ارائه می‌شود. این خدمات می‌تواند از مراقبت‌های ساده روزمره تا خدمات تخصصی پیشرفته را در بر بگیرد. نکته مهم این است که هر بیمار متناسب با شرایط خود، خدمت مورد نیاز را از مرکز مجاز و نیروی دارای صلاحیت دریافت کند.
سهم بالای مراکز غیرمجاز در بازار مراقبت در منزل
یکی از مشکلات جدی این حوزه، فعالیت افراد و مراکزی است که بدون مجوزهای لازم خدمات مراقبتی و پرستاری ارائه می‌کنند. این مسئله علاوه بر ایجاد اختلال در بازار خدمات، می‌تواند سلامت بیماران را نیز به خطر بیندازد. رئیس انجمن صنفی خدمات پرستاری در منزل در این باره می‌گوید: برآورد ما این است که حدود ۸۰ تا ۸۵ درصد مراکز و افرادی که در این حوزه فعالیت می‌کنند، غیرمجاز هستند و سهم مراکز و افراد مجاز حدود ۱۰ تا ۱۵ درصد است.
او با هشدار درباره فعالیت برخی افراد فاقد مهارت و صلاحیت حرفه‌ای توضیح می‌دهد: بخشی از افرادی که به عنوان مراقب به خانه بیماران مراجعه می‌کنند، آموزش و مدرک معتبر ندارند و کار را به صورت تجربی آموخته‌اند. این در حالی است که مراقبت از بیمار، به‌ویژه افراد بدحال، نیازمند دانش، مهارت و رعایت اصول حرفه‌ای است.
بیشتر بخوانید:
- تامین امنیت شغلی پرستاران و چند خبر خوب دیگر
- سامانه استعلام پرستاران ظرفیتی ویژه برای شناسایی پرستارنماها
- وزیر بهداشت: با طرح پرستار پیگیر بیمار بعد از ترخیص رها نمی‌شود
معماری همچنین نسبت به فعالیت برخی شرکت‌های خدماتی و نظافتی که در کنار خدمات معمول خود، خدمات پرستاری و پزشکی نیز ارائه می‌دهند، هشدار می‌دهد و معتقد است ساماندهی این وضعیت به نظارت مؤثرتر دستگاه‌های مسئول نیاز دارد.
او در پاسخ به این سوال که آیا سازوکار بیمه‌ای می‌تواند این خدمات و مراکز غیرمجاز را حذف کند، توضیح می‌دهد: پوشش بیمه‌ای این خدمات به معنای حذف کامل مراکز غیرمجاز نیست، اما می‌تواند مراجعه به این مراکز را کاهش دهد و زمینه فعالیت بیشتر مراکز مجاز را فراهم کند. قطعا بیمه‌ای شدن خدمات مراقبت در منزل می‌تواند بیماران را به استفاده از مراکز مجاز ترغیب کند؛ زیرا وقتی بخشی از هزینه خدمات از طریق بیمه پرداخت شود، مراجعه به مراکز رسمی و دارای مجوز برای خانواده‌ها جذاب‌تر خواهد بود.
معماری با اشاره به هزینه‌های فعلی خدمات پرستاری در منزل می‌گوید: تعرفه خدمات بسته به نوع خدمت و شرایط ارائه آن متفاوت است. برای نمونه، هزینه برخی خدمات مانند تزریقات، کنترل علائم حیاتی یا تزریق سرم، با توجه به نوع خدمت، ممکن است از حدود ۱۰۰ تا ۳۵۰ هزار تومان متغیر باشد. هزینه رفت‌وآمد نیز می‌تواند به مبلغ نهایی اضافه شود. اگر این خدمات تحت پوشش بیمه قرار بگیرند، تقاضا برای دریافت خدمات از مراکز مجاز افزایش می‌یابد و پرستاران می‌توانند با ارائه خدمات به تعداد بیشتری از بیماران، درآمد خود را از مسیر حرفه‌ای و قانونی تأمین کنند.
به گفته معماری، هزینه مراقبت شبانه‌روزی از بیمار نیز با توجه به شرایط فرد، سطح تخصص مراقب و نوع خدمات مورد نیاز، متفاوت است و در برخی موارد به چند ده میلیون تومان در ماه می‌رسد. به همین دلیل، پوشش بیمه‌ای حتی بخشی از هزینه‌ها می‌تواند فشار مالی قابل توجهی را از دوش خانواده‌ها بردارد.
نظر شما